الراغب الأصفهاني ( مترجم : غلامرضا خسروى حسينى )
545
المفردات في غريب القرآن ( مفردات الفاظ قرآن با تفسير لغوى و ادبى قرآن ) ( فارسى )
عبس : العُبُوس : ترشرويى و درهم شدن چهره كه در اثر تنگدلى و گرفتگى خاطر است . گفت : ( عَبَسَ وَ تَوَلَّى - 1 / عبس ) ( ثُمَّ عَبَسَ وَ بَسَرَ - 22 / مدثّر ) و از اين واژه عبارت - يومٌ عَبُوسٌ - است يعنى روز سخت و غم افزا . گفت : ( يَوْماً عَبُوساً قَمْطَرِيراً - 10 / انسان ) ( روزى گرفته و سخت و سياه و سهمگين ) و به اين اعتبار - عَبَس يعنى سرگين خشك شده بر موهاى دم حيوانات ، عَبِسَ الوسخُ على وجهه : ريم و چرك بر صورتش خشكيد . عبقر : گفته شده - عَبْقَر - جايى و مكانى از پريان است كه هر چيز نادر و كم نظيرى از انسان و حيوان و لباس به آنجا نسبت داده مىشود ، و از اين روى در بارهء عمر گفته شده : « لم أر عَبْقَرِيّاً مثله » . هيچ عبقرى مثل عمر ديده نشده ، در آيه گفت ( وَ عَبْقَرِيٍّ حِسانٍ - 76 / رحمن ) نوعى از فرش است كه گفتهاند خداى تعالى آن را نمونهاى و مثلى براى فرشهاى بهشتى قرار داده است . عبأ : ما عَبَأْتُ بِهِ : توجّهاى به او نكردم ، اصلش از - عَبْء - يعنى سنگين ، است گويى كه در عبارت - ما عبأت به - گفته است وزن و اندازه و سنگينى در آن نمىبينم . آيه : ( قُلْ ما يَعْبَؤُا بِكُمْ رَبِّي - 77 / فرقان ) ( بگو اگر دعاتان نبود پروردگارم به شما نيازى نمىداشت ) كه گفته شده اصلش از - عَبَأْتُ الطِّيبَ - است گويى كه گفته شده اگر دعاها و تقاضاهايتان نبود باقيتان